Choroby autoimmunologiczne to grupa wielu schorzeń o różnych objawach, przebiegu i nasileniu. Diagnostyka nie jest łatwa, ale konieczna, aby wykryć i leczyć chorobę. Jakie badania należy wykonać? Na co zwrócić uwagę? Dowiedz się.
Co to są choroby autoimmunologiczne?
Choroby autoimmunologiczne (autoimmunizacyjne) to takie, w których pojawia się nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego skierowana przeciwko własnym tkankom lub komórkom. Reakcja ta jest odpowiedzialna m.in. za zapalenia, uszkodzenia komórek czy zaburzenia związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem tkanek lub całych narządów. [1]
Mechanizm działania chorób autoimmunologicznych opiera się na tych samych zasadach co prawidłowa odpowiedź układu immunologicznego, która uruchamia się w momencie kontaktu patogenu (bakterii, wirusa, grzyba lub pasożyta) z organizmem. Choroby autoimmunologiczne mogą mieć przebieg zarówno przewlekły (trwający przez dłuższy czas lub nawet całe życie), jak i ostry (trwający krócej). Dodatkowo mogą zwiększać ryzyko pojawienia się innych chorób, np. nowotworowych. [1]
Choroby autoimmunologiczne można podzielić na dwa rodzaje: układowe i narządowo swoiste. Choroby narządowo swoiste dotyczą jednego narządu. Ich objawy mogą mieć różne nasilenie i postacie. Wśród nich można wyróżnić:
- chorobę Hashimoto,
- chorobę Gravesa-Basedowa,
- niedokrwistość,
- niedobór witaminy B12,
- miastenię,
- cukrzycę typu I,
- chorobę Leśniowskiego-Crohna.
Choroby układowe obejmują wiele narządów lub nawet całe układy. W ich przebiegu może dojść do zajęcia różnych narządów (takich jak nerki czy skóra) lub całych układów, np. układu nerwowego i oddechowego. Najczęściej występującymi chorobami układowymi są reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) oraz toczeń układowy. [2]
Jakie są objawy i przyczyny chorób autoimmunologicznych?
Z uwagi na to, że istnieje wiele chorób autoimmunologicznych, ich objawy różnią się od siebie. Nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego może być skierowana przeciwko własnym tkankom lub komórkom, dlatego trudno określić swoiste i zawsze występujące objawy, które pojawiają się w przebiegu każdej z tych chorób. Źle działający układ odpornościowy może prowadzić do osłabienia, złego samopoczucia i gorączki. Warto jednak pamiętać, że są to objawy, które występują w przebiegu wielu chorób. [1,2]
Istnieje wiele rodzajów chorób autoimmunologicznych, które różnią się od siebie. Nie zawsze przyczyna leżąca u podłoża choroby autoimmunologicznej jest znana. Istnieją jednak pewne mechanizmy odpowiedzialne za atakowanie własnych tkanek czy komórek. Ważną rolę odgrywają czynniki genetyczne. Jeśli u kogoś w rodzinie pojawiła się choroba autoimmunologiczna, istnieje większe prawdopodobieństwo jej wystąpienia również u osób spokrewnionych. [3]
Nie bez znaczenia dla zdrowia są również czynniki środowiskowe. Dużą rolę odgrywają wszelkie niedobory, w szczególności witaminy D, a także narażenie na promieniowanie słoneczne czy kontakt z pestycydami lub substancjami o podobnym działaniu.
Ryzyko zachorowania na chorobę autoimmunologiczną zwiększa się wraz z masą ciała, dlatego utrzymywanie prawidłowej wagi jest bardzo ważne. Również palenie papierosów i nadużywanie alkoholu zwiększają ryzyko rozwoju choroby. [2]
Jakie są możliwości leczenia chorób autoimmunologicznych?
Diagnostyka chorób autoimmunologicznych jest czasochłonna i wymaga cierpliwości. Konieczna jest wizyta u lekarza pierwszego kontaktu — internisty lub pediatry, który przeprowadzi wywiad oraz skieruje na badania lub do specjalisty, np. immunologa. Choroby autoimmunologiczne mogą wymagać nie tylko badań z krwi, ale również badań obrazowych. Podstawą diagnostyki jest morfologia krwi z rozmazem, oznaczenie CRP (białka C-reaktywnego) oraz badanie stężenia przeciwciał. Badania te pozwalają ustalić, czy w organizmie toczy się stan zapalny. W niektórych przypadkach konieczne jest rozszerzenie diagnostyki o kolejne, bardziej specjalistyczne badania, które może zlecić lekarz specjalista.
Leczenie chorób autoimmunologicznych może polegać m.in. na podawaniu leków immunosupresyjnych lub przeciwzapalnych. Pamiętaj, że diagnostykę oraz leczenie chorób autoimmunologicznych zawsze powinien prowadzić lekarz. [3]
Bibliografia
- Wang L, Wang F-S, Gershwin ME (Research Center for Biological Therapy, the Institute of Translational Hepatology, Beijing 302 Hospital, Beijing, China; and Division of Rheumatology, Allergy and Clinical Immunology, University of California at Davis School of Medicine, Davis, CA, USA). Human autoimmune diseases: a comprehensive update. (Review), *J Intern Med”, 2015; 278, s. 369-395.
- Ptak W. i in., Podstawy immunologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
- Szczeblowska D. i in., Choroby autoimmunizacyjne w praktyce lekarskiej, “Pediatr Med Rodz”, 2011, 7 (3), s. 218-222
